Prosiect Tylluanod Gwynion Ceredigion
Mae nifer y tylluanod gwynion yn gostwng ledled y Deyrnas Unedig oherwydd colli cynefin, lleihau cyflenwad bwyd a chynyddu risgiau marwolaeth.
Nod Prosiect Tylluanod Gwynion Ceredigion yw gosod blychau nythu ac adfer cynefinoedd i dylluanod gwynion ledled Ceredigion. I ddechrau, bydd y prosiect yn canolbwyntio ar Cross Inn a Chaerwedros gan fod poblogaeth nythu hysbys y dylluan wen yn yr ardal.
Pam mae niferoedd y tylluanod gwynion yn gostwng?
- Colli Cynefin — Mae colli cynefin glaswelltir garw a chael gwared ar hen ysguboriau a choed aeddfed yn lleihau safleoedd hela a nythu y tylluanod gwynion.
- Lleihau cyflenwad bwyd — Mae’r dirywiad ym mhoblogaethau mamaliaid bach yn effeithio’n negyddol ar oroesiad tylluanod gwynion am fod y tylluanod hyn yn dibynnu’n bennaf ar famaliaid bach fel llygod a llygod y gwair i’w bwyta. Am fod llai o ysglyfaeth ar gael iddynt, nid yw tylluanod gwynion yn llwyddo i fridio na goroesi cystal.
- Cynyddu risgiau marwolaeth — Yn aml, caiff tylluanod gwynion eu lladd gan gerbydau, yn enwedig wrth hela ger y ffyrdd. Mae plaladdwyr yn cyfrannu at ddirywiad tylluanod gwynion, a hynny’n bennaf trwy wenwynau cnofilod (gwenwyn llygod).
Beth yw nodau’r prosiect?
- Gosod a monitro blychau nythu sydd wedi’u cynllunio’n dda — Mae’r blychau y byddwn yn eu defnyddio yn rhydd o gemegau, yn gwrthsefyll pydredd, yn gwrthsefyll y tywydd yn llwyr, yn ysgafn ac yn hawdd i’w gosod.
- Creu/gwarchod glaswelltir garw ar gyfer hela — Mae glaswellt twmpathog, hirach ar hyd ymylon caeau, gwrychoedd, ffosydd/ymylon, nad yw’n cael ei orbori na’i dorri’n fyr droeon yn ddelfrydol ar gyfer tylluanod gwynion.
- Lleihau risgiau gan bobl — Gosod blychau i ffwrdd o’r ffyrdd a niwed gwenwyn cnofilod trwy reoli llygod mawr/llygod mewn ffyrdd sy’n lleihau gwenwyn eilaidd tylluanod.
Ble dylid gosod blwch tylluanod gwynion?
Mae’r dylluan wen yn ffafrio mannau tawel gyda chefn gwlad agored gerllaw ar gyfer hela. Mae safleoedd delfrydol yn cynnwys:
- y tu mewn i ysguboriau neu adeiladau amaethyddol
- wedi’u gosod mewn coed aeddfed ar ymylon caeau
- corneli tawel o glosydd fferm Mae lleoliad tawel, a’r fynedfa yng ngolwg tylluanod gwynion sy’n agosáu, a hynny tua 12–15 troedfedd (3.5–5 metr) o uchder, yn addas ar gyfer blychau nythu allanol i dylluanod gwynion. Mae lleoliad a’r cynefin o’i gwmpas fel arfer yn bwysicach na chyflawni union uchder.
Beth allwch chi ei wneud?
Cysylltwch â ni i roi gwybod am weld tylluanod gwynion neu os ydych chi’n meddwl y gallech fod wedi sylwi ar safle nythu posibl. A rhowch wybod i ni os ydych chi’n credu eich bod chi’n gwybod am le addas ar gyfer blwch tylluanod gwynion.